Tussen denken, voelen en doen
Over verantwoord hedonisme in een wereld die altijd beweegt
Er zijn van die momenten waarop het lijkt alsof het leven al om antwoorden vraagt, nog voordat de vragen echt helder zijn.
Je hoofd staat aan. Je wilt begrijpen wat er speelt, vooruitdenken, risico’s inschatten en het liefst meteen de best mogelijke stap zetten.
Dat geeft richting en soms ook rust. Maar het kan ook vermoeiend zijn. Voor jezelf, en soms ook voor de mensen om je heen.
Voor veel denkers voelt vertragen niet vanzelfsprekend.
Als iets wringt, wil je het oplossen.
Als iets onzeker is, zoek je helderheid.
Toch merk je soms dat meer denken niet automatisch meer duidelijkheid oplevert.
Alsof het licht blijft branden, maar de mist in de kamer niet optrekt.
Wat verantwoord hedonisme wel is (en niet)
In de rationeel-emotieve therapie (RET) verwijst verantwoord hedonisme naar het vermogen om te kiezen wat op dit moment goed doet, zonder te vergeten wat op langere termijn waardevol blijft,
en zonder de behoeften van anderen uit het oog te verliezen.
Het is geen pleidooi om altijd klakkeloos je gevoel te volgen en ook geen oproep tot strengheid of uitstel.
Het is het oefenen van afweging:
wat draagt nu bij, wat draagt straks bij,
en hoe raakt dat de mensen met wie je leeft en werkt?
Drie kernpunten:
- Korte én lange termijn. Iets kan nu prettig voelen, maar later iets kosten. Iets anders vraagt vandaag inspanning, maar brengt op termijn rust.
- Zelf én de ander. Je keuzes staan nooit helemaal los van de mensen om je heen. Verantwoord kiezen houdt rekening met hoe jouw handelen doorwerkt in het geheel waar je deel van uitmaakt.
- Bewustzijn in het moment. Niet elk signaal vraagt om directe actie. Soms vraagt het om zien, voelen en pas daarna handelen.
De denker in beweging
Misschien herken je dit: zodra er spanning is, wil je het geheel overzien.
Je verzamelt informatie, ordent scenario’s, maakt in gedachten een kosten-batenanalyse.
Dat vermogen is waardevol. Het helpt je zorgvuldig en betrouwbaar handelen.
Tegelijk kan die snelheid van denken je soms weghalen bij wat het moment van je vraagt.
Je handelt vooruit op iets dat nog niet af is,
of duwt een gesprek de diepte in terwijl de ander nog aan het landen is.
Dat is geen ongeduld, het is betrokkenheid in een hoog tempo.
Verantwoord hedonisme vraagt niet dat je minder denkt. Het erkent juist dat denken onderdeel is van wie je bent.
Het nodigt uit om dat denken te gebruiken als instrument, bewust en afgestemd op timing en context,
in plaats van dat het automatisch de leiding neemt.
Een lens voor dagelijkse keuzes
In relaties kan het betekenen dat je eerst luistert en samenvat wat je hoort, voordat je zoekt naar een oplossing.
Helderheid groeit dan in het contact, niet alleen in je hoofd.
Op het werk kan het betekenen dat je ruimte laat voor het tempo of perspectief van anderen,
ook als jouw brein al drie stappen verder is.
De kwaliteit van samenwerking zit vaak niet in snelheid, maar in afstemming.
En thuis kan het betekenen dat je even wacht met uitleggen of corrigeren, om te zien wat er vanzelf zichtbaar wordt.
Soms is het moment van handelen pas helder nadat de rust is teruggekeerd.
Kleine reflecties voor jezelf
Geen regels, maar kleine vragen die richting kunnen geven:
– Is dit een moment om te handelen, te verhelderen of te laten rijpen?
– Draagt deze stap bij aan wat over een maand nog belangrijk voelt?
– Wat heeft de ander nodig om mee te kunnen?
– Loop ik vooruit op iets dat nog niet klaar is, of houd ik juist te veel vast?
Het doel is niet om overal het perfecte antwoord op te hebben, maar om met aandacht te kiezen.
Die aandacht maakt het verschil tussen handelen uit spanning en handelen vanuit richting.
Mildheid in plaats van oordeel
Wie veel denkt, weegt ook veel af.
Niet alleen keuzes, maar ook de eigen gedachten.
Je vindt al snel dat het sneller, zorgvuldiger of beter had gekund.
Verantwoord hedonisme nodigt uit tot mildheid.
Niet om minder scherp te zijn, maar om je innerlijke maatstaf af te stemmen op de realiteit van het moment en de mensen om je heen.
Mildheid is niet hetzelfde als gemak.
Het is het vermogen om te zien wat er is,
inclusief je drang om te begrijpen,
en daar met zorg op te reageren,
voor nu en voor later.
Een voorbeeld uit de praktijk
Toen ik merkte dat mijn zoon thuis meer uitdaging nodig had dan op school zichtbaar werd,
nam ik initiatief om dat verschil te laten zien.
We maakten korte filmpjes van hoe hij thuis las en rekende en gebruikten die als basis voor het gesprek met school.
Niet om te overtuigen, maar om samen te kijken wat passend was.
De filmpjes werden met openheid ontvangen en er werd een plan gemaakt dat beter aansluit bij zijn tempo en behoefte.
Dat gesprek had ik kunnen forceren of uitstellen, maar door het te voeren op het moment dat het klopte,
ontstond er ruimte voor samenwerking.
Dat is in wezen waar verantwoord hedonisme over gaat:
je handelen afstemmen op wat nu nodig is, zonder voorbij te gaan aan wat later belangrijk blijkt.
Als het hoofd niet uit kan
Voor sommige mensen is het hoofd nooit echt stil.
Dat is geen fout, het is een manier van verwerken.
Verantwoord hedonisme probeert dat niet te veranderen, maar helpt je om die manier van denken te gebruiken
op een manier die helpend is voor jezelf en voor je omgeving.
Soms betekent dat doen.
Soms kijken.
Soms wachten.
En steeds opnieuw bewust kiezen.
Tot slot
Evenwicht is geen toestand die je bereikt en behoudt.
Het is een beweging.
Denken, voelen en wachten sluiten elkaar niet uit;
ze vullen elkaar aan.
Verantwoord hedonisme helpt om die beweging bewuster te maken,
zodat wat nu goed doet,
ook straks van waarde blijkt,
voor jou en voor wie met je meebeweegt.
Wil je verkennen hoe dit thema speelt in jouw werk, relaties of dagelijks leven?
Ik denk graag met je mee. Plan gerust een kennismakingsgesprek via: